Αγία Παρασκευή
Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής είναι χτισμένη περί το 1883 και είναι η πολιούχος της Χόμορης. Οι πρόγονοί μας γκρέμισαν το εκκλησάκι του Αγίου Χαραλάμπους που βρισκόταν στο παλιό νεκροταφείο, πήραν την πέτρα, τη συμπλήρωσαν με αυτή της παλιάς Αγίας Παρασκευής και έτσι έγινε η εκκλησία που βλέπουμε σήμερα. Πίσω από το ιερό της εκκλησίας υψώνεται το εμβληματικό καμπαναριό της. Χτίστηκε από τον Δημήτριο Λυμπέρη στην μνήμη της μητέρας του το 1928. Ο ρυθμός της είναι βασιλική χωρίς τρούλο (όμοιος με της Παναγίας της Καβαδιώτισσας – μαζί προσδιόρισαν την αρχιτεκτονική όλων των άλλων εκκλησιών του χωριού). Ανακαινίστηκε εσωτερικά το 1955 από τους δωρητές Δημήτριο Λυμπέρη και Δημήτριο Παπαχαραλάμπους.
Για την ιστορία, ο Γεώργιος Ζησίμου Χαντζής έλεγε, πως οι χωριανοί είχαν κουραστεί πολύ με την ανέγερση του παλιού σχολείου, (όπου στεγάζεται σήμερα το καφενείο) και έδειξαν απροθυμία στο κάλεσμα για προσωπική εργασία στο χτίσιμο της εκκλησίας. Τότε ο Ταξιάρχης Γρίβας και ο Χατζομήτρος αρπάχτηκαν και άρχισαν να ρίχνουν κουμπουριές στον αέρα, κάνοντας πως μαλώνουν μεταξύ τους. Το χωριό σηκώθηκε στο πόδι. Έτρεξαν όλοι στην εκκλησία, να δούνε τί γίνεται και έτσι όλο το χωριό ξαναμπήκε στην προσωπική εργασία.
Η Αγία Παρασκευή γιορτάζεται με λαμπρότητα κάθε χρόνο στις 26 Ιουλίου, με τους Χομορίτες να συρρέουν από κάθε γωνιά της Ελλάδας και του εξωτερικού για να τιμήσουν την μνήμη της.
Μοναστήρι Παναγίας Καβαδιώτισσας
Στο νοτιοανατολικό άκρο του χωριού, επάνω σε έναν επίπεδο, άγριας ομορφιάς λοφίσκο, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας της Καβαδιώτισσας. Περιβάλλεται στα νότια, ανατολικά και δυτικά από βραχώδες και απόκρημνο τοπίο, γεμάτο πουρνάρια και ακακίες και μόνο βόρεια και βορειοδυτικά απλώνονται χωράφια και κήποι που αποτελούσαν το 1834 σύμφωνα με την έκθεση της Εκτιμητικής Επιτροπής, την περιοχή των δέκα στρεμμάτων της Μονής.
Είναι άγνωστο πότε κτίσθηκε. Η κτητορική επιγραφή που είναι εντοιχισμένη στο Καθολικό έχει φθαρεί από σφαίρες και βόλια άγνωστης εποχής. Το πιθανότερο είναι το μοναστήρι να κτίσθηκε στις αρχές του 18ου αιώνα, αν κρίνουμε και από την χρονολογία 1725 που αναγράφεται στις προσκυνηματικές εικόνες του Χριστού και της Παναγίας στο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Επίσης έχει διασωθεί το πωλητήριο συμβόλαιο του δασολίβαδου Βαρένου που έχει ημερομηνία 1770 και το οποίο υπογράφει μεταξύ των άλλων και ο ιερομόναχος και εκκλησιάρχης της Λαύρας Διονύσιος.
Το Καθολικό είναι ρυθμού βασιλικής χωρίς τρούλο με διαστάσεις 10,3 x 6,3 μέτρα και χτίστηκε, από τον Ηγούμενο Κύριλλο το 1831 “εξ ιδίων του και από την πατρικήν του περιουσία”, αφού ο παλιός ασβεστόκτιστος ναός έπαθε μεγάλες ζημιές στα χρόνια της επαναστάσεως. Διαθέτει ξυλόγλυπτο τέμπλο, τοπικά επιχρυσωμένο, με πλούσιο φυτικό διάκοσμο και αξιόλογες εικόνες του 18ου αιώνα. Στην εικόνα της Βρεφοκρατούσας Θεοτόκου υπάρχει η επιγραφή: “ΧΕΙΡ ΔΙΑΜΑΝΤΗ ΑΠΟ ΜΟΡΕΑ 1725”. Η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι μια ιδιαίτερα αξιόλογη, πολυπρόσωπη και δυναμική σύνθεση. Ο ίδιος επίσης έχτισε το 1815 και το Ηγουμενείο, ένα διώροφο κτήριο νότια του ναού, όπως μας πληροφορεί η επιγραφή του: “1819 Μοναχός Κύριλλος”. Η μονή ήταν οργανωμένη κατά τέτοιο τρόπο, ώστε οι μοναχοί ζούσαν σε ξεχωριστά και ανεξάρτητα κελιά ή καλύβες και όχι με το γνωστό κοινοβιακό τρόπο.
Το μοναστήρι είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και εορτάζει στις 15 Αυγούστου. Κατά την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας προήλθε από το χωριό Καβαδά των Θεσσαλικών Αγράφων. Κατά μία άλλη εκδοχή, η προσωνυμία Καβαδιώτισσα προέκυψε από το τοπωνύμιο “στου Καβαδά”, δηλαδή του Χομορίτη Δημητρίου Καβάδη ή Καβαδά, το όνομα του οποίου αναφέρεται σε κατάστιχο που κρατούσε ο Τιμαριούχος Αχμούτ Τζεράχ για φορολογικούς λόγους και το οποίο χρονολογείται από το 1454/1455. Με το Βασιλικό Διάταγμα του 1833 για την διάλυση των μοναστηριών, διαλύθηκε και η Καβαδιώτισσα. Στις 20 Δεκεμβρίου 1844 οι κάτοικοι του δήμου Προσχίου, με αναφορά τους στην Βουλή, ζήτησαν την επαναλειτουργία του μοναστηριού, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Η Καβαδιώτισσα από τα πρώτα χρόνια της ιδρύσεώς της απέκτησε περιουσία, κυρίως από δωρεές και αφιερώσεις Χριστιανών. “Επί της επαναστάσεως η κινητή περιουσία ελεηλατήθη, η ακίνητος εχερσώθη … ”, όπως άλλωστε συνέβη με όλα σχεδόν τα μοναστήρια. Μετά το 1833 τα κτήματά της ενοικιάσθησαν.
Στο μοναστήρι ανήκαν και δύο μετόχια: ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος Βαρένου και η Αγία Τριάδα Χόμορης. Το λιβάδι Βαρένου που βρισκόταν μεταξύ των χωριών Ελευθέριανη και Πόδου, περιήλθε κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας στην κυριότητα της Καβαδιώτισσας. Περιλάμβανε κτήματα, σπίτια και Ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Μετά την κατάργηση της μονής περιήλθε στο μοναστήρι της Αμπελακιώτισσας. Στον συνοικισμό της Αγίας Τριάδος, δυτικά της Χόμορης, κατά την παράδοση στους βυζαντινούς χρόνους υπήρχε μοναστήρι με πολλούς μοναχούς. Κατά την Τουρκοκρατία καταστράφηκε και έγινε μετόχι της Καβαδιώτισσας. Το μοναστήρι της Χόμορης διέθετε επίσης και πολλά εκκλησιαστικά κειμήλια, τα οποία μετά την κατάργησή του διασκορπίστηκαν στις μονές Προυσού και Αμπελακιώτισσας, ενώ κάποια παρέμειναν στον ενοριακό ναό του χωριού. Πάντως στις 2 Ιουνίου 1834 με αναφορά τους στον Δημογέροντα της Χόμορης, 12 Χομορίτες ζητούν να ενεργήσει να μείνουν “τά λείψανα του Αγίου Χαραλάμπους”, σε μια από τις εκκλησίες του χωριού. Επίσης στις 6 Ιουνίου 1834 οι πρόκριτοι της Μεγάλης Λομποτινάς (Άνω Χώρα) ζητούν από τον Δημογέροντά τους να φυλάσσονται σε μια από τις εκκλησίες του χωριού τους τα “λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Ελεήμονος”, χωρίς όμως οι ενέργειες αυτές να φέρουν αποτέλεσμα
Σήμερα η εκκλησία λειτουργεί μία φορά το χρόνο στις 15 Αυγούστου και προσελκύει πλήθος πιστών από τα γύρω χωριά.
Άγιος Κωνσταντίνος
Το ξωκλήσι του Αγίου Κωνσταντίνου βρίσκεται σε υψόμετρο 880μ, πάνω σε ράχη στους νοτιοανατολικούς πρόποδες του Αρδίνη. Πρόκειται για θέση εκπληκτικής φυσικής ομορφιάς γεμάτη με πλατάνια, έλατα, ακακίες και βελανιδιές. Χτίστηκε το 1934 όπως μας πληροφορεί μαρμάρινη επιγραφή στο τοιχίο του. Τις παλιές εποχές, οι κάτοικοι του χωριού συνήθιζαν κάθε 21η Μαΐου να ανηφορίζουν με τα πόδια, για να τιμήσουν τον Άγιο, ενώ εν συνεχεία μεγάλο πανηγύρι στρωνόταν πέριξ της εκκλησίας. Οι μεγαλύτεροι θυμούνται πως ανήμερα την 21 Μαΐου 1966, σχεδόν 40 Χομορίτες φύγαν για τα ξένα.
Τη δεκαετία του 1990 το ξωκλήσι λειτουργούσε του Προφήτη Ηλία – προστάτης των βουνοκορυφών, στις 20 Ιουλίου. Οι χωριανοί έπιαναν το μονοπάτι νωρίς το πρωί, ξεδίψαγαν στο υδραγωγείο και συνέχιζαν για τη λειτουργία
Σήμερα, ο δασικός δρόμος, διερχόμενος από την λάκα στον Άη Θόδωρο, φτάνει μέχρι πάνω και το ξωκλήσι λειτουργεί μία φορά το χρόνο, την κοντινότερη στη γιορτή Κυριακή του Μαϊου.
Άγιος Αθανάσιος
Ο Άη Θανάσης φυλάει το χωριό από τα νότια, χτισμένος πάνω σε λόφο (υψόμετρο 660μ) στην κάτω γειτονιά της Χόμορης, γνωστή και ως Εγγλεζέικα ή Κάτω Μαχαλάς, με περιμετρική θέα στο χωριό, τον Αρδίνη, το Ξεροβούνι και την κοιλάδα του Κότσαλου. Από εδώ μπορεί να αγναντέψει κανείς και τον οικισμό της Αγίας Τριάδας και να πάρει το μονοπάτι για το ποτάμι. Δεν υπάρχουν ακριβείς πληροφορίες για το πότε χτίστηκε αλλά σύμφωνα με γραπτές πηγές οι Πατέρες μοναστηριών της ευρύτερης περιοχής και αρκετοί Πρόκριτοι των γύρω χωριών συνέρχονται στον Άγιο Αθανάσιο στις 13 Ιουνίου του 1829 για να συζητήσουν τα εκπαιδευτικά ζητήματα της εποχής.
Ανακαινίστηκε πρώτη φορά από τον μεγάλο ευεργέτη Δημήτριο Παπαχαραλάμπους το 1961, όπως μας πληροφορεί η μαρμάρινη επιγραφή στην είσοδο, ενώ το 2022 ανακαινίστηκε εκ νέου και λειτούργησε με δαπάνες των συγχωριανών μας Δημητρίου Ι. Ζαμπάρα και Χρήστου K. Εγγλέζου. Το 2023 στο αλώνι κάτω από το εκκλησάκι κατασκευάστηκε κιόσκι με την οικονομική συμμετοχή των κατοίκων της γειτονιάς και του Πολιτιστικού Συλλόγου.
Άγιος Φανόυριος – Άγιος Χαράλαμπος
Το εκκλησάκι του Αγίου Φανουρίου πάνω από το γήπεδο, τάμα στον Άγιο και δημιουργία του Δημητρίου Ι. Ζαμπάρα εις μνήμη του πατέρα του Ιωάννη Ζαμπάρα, χτίστηκε το 2000. Το οικόπεδο είχε αφιερωθεί από τον Κώστα Λ. Πατούχα στον Άγιο Χαράλαμπο και έτσι φέρει δύο ονόματα. Είναι ο νέος φρουρός στη δυτική είσοδο του χωριού μας. Εορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Αυγούστου και στις 10 Φλεβάρη με συμμετοχή πολλών συγχωριανών.
Agia Paraskevi
The Church of Agia Paraskevi, patron saint of Chomori, was built around 1883. To raise it, our forefathers dismantled the small chapel of Agios Charalambos at the old cemetery, reusing its stones and supplementing them with masonry from an earlier church of Agia Paraskevi. Thus arose the temple we see today, a testimony to both faith and perseverance. Behind the sanctuary stands its iconic bell tower, erected in 1928 by Dimitrios Lymperis in memory of his mother. The church itself follows the style of a basilica without a dome, a design that, together with the church of Panagia Kavadiotissa, shaped the architecture of all other local churches. In 1955, the interior was beautifully restored thanks to the generosity of benefactors Dimitrios Lymperis and Dimitrios Papacharalambous.
Local lore adds a lively chapter to its story: villagers, weary after the exhausting labor of constructing the old schoolhouse (today’s café), were reluctant to contribute further work for the church. Seeing this, Taxiarchis Grivas and Hatzomitros staged a mock quarrel, firing shots into the air as though in a furious dispute. The commotion stirred the entire village; everyone rushed to the site, and soon, swept up in the excitement, they all joined once more in the collective effort.
Each year on July 26th, the feast of Agia Paraskevi is celebrated with great splendor. Chomorites from every corner of Greece and the diaspora return to honor her memory, filling the village with prayer, song, and reunion.
Panagia Kavatiodissa
At the southeastern edge of the village, perched on a rugged plateau of wild beauty, stands the monastery of Panagia Kavadiotissa. To the south, east, and west it is embraced by steep, rocky slopes thick with oaks and acacias, while to the north and northwest stretch fields and gardens—an area of ten acres that, according to an 1834 valuation report, formed the estate of the monastery.
The exact date of its founding remains unknown. The dedicatory inscription embedded in the Katholikon (main church) has been scarred by bullets of uncertain origin. Yet, judging from the year 1725 inscribed on the icons of Christ and the Virgin on the carved wooden iconostasis, it is likely that the monastery was established in the early 18th century. Surviving documents, such as the 1770 deed of sale for the forest-meadow of Varenos—signed by Hieromonk Dionysios, sacristan of the Great Lavra—further attest to its long life.
The Katholikon, a basilica without a dome, measures 10.3 by 6.3 meters and was rebuilt in 1831 by Abbot Kyrillos “out of his own means and family estate,” after the earlier lime-built church suffered heavy damage during the War of Independence. Its gilded wooden iconostasis, richly adorned with floral carvings, shelters icons of the 18th century. On the icon of the Virgin and Child is inscribed: “By the hand of Diamantis of Morea, 1725.” The icon of the Dormition of the Virgin is a particularly striking composition, vibrant and full of figures. In 1815, Kyrillos also built the two-story Abbot’s House, as recorded in an inscription dated 1819. The monks of Kavatiotissa lived not in a strict communal order but in separate cells and huts, each maintaining a measure of independence.
The monastery, dedicated to the Dormition of the Virgin, celebrates its feast on August 15th. Tradition holds that the icon of the Virgin came from the village of Kavadas in the Thessalian Agrafa; another version traces the epithet Kavadiotissa to the local name “stou Kavada,” linked to Dimitrios Kavadas, a Chomorite recorded in Ottoman tax registers of 1454/55. Following the Royal Decree of 1833 that dissolved many monasteries, Kavadiotissa too was abolished. In 1844, the villagers of Proschio petitioned the Parliament to reopen it, but their plea went unanswered. Like other monasteries, it had once held considerable property—gifts and endowments of the faithful—but much of its wealth was plundered during the Revolution, while its lands were later leased out.
Among its dependencies were the chapel of Saint John the Theologian at Varenos and that of Agia Triada near Chomori. Varenos, lying between the villages of Eleftheriani and Podos, had fields, houses, and its own church; after the dissolution of Kavatiotissa, it passed to the monastery of Ampelakiotissa. In Agia Triada, west of Chomori, tradition remembers a Byzantine-era monastery destroyed during Ottoman times, later serving as a dependency of Kavatiotissa. Many of its sacred relics were dispersed after 1833—some to the monasteries of Proussos and Ampelakiotissa, others to the parish church of Chomori. In June 1834, petitions from Chomorites and from the nearby village of Ano Chora requested that the relics of Saint Charalambos and Saint John the Merciful be kept in their churches, though these efforts bore no fruit.
Today, the monastery’s church opens its doors but once a year, on August 15th. Yet when it does, throngs of the faithful gather from surrounding villages, filling the rocky hilltop with prayer, incense, and the echo of hymns.
Agios Konstantinos
The chapel of Saint Konstantinos rises at 880 meters, perched on a ridge along the southeastern slopes of Mount Ardinis. It stands in a setting of breathtaking natural beauty—surrounded by plane trees, firs, acacias, and oaks, where the mountain air is crisp and alive with birdsong. Built in 1934, as a marble inscription on its wall attests, the chapel quickly became a cherished landmark of faith and gathering.
In earlier times, on May 21st, the villagers would ascend on foot to honor the saint. After the service, the day would unfold into a grand festival around the chapel, filled with music, laughter, and the aroma of food shared among families and friends. The elders still recall with emotion that on May 21st, 1966, nearly forty Chomorites set off from this very spot, bound for foreign lands in search of a new life.
During the 1990s, the chapel also came alive on July 20th, for the feast of Prophet Elias, guardian of the mountain peaks. Villagers would take the narrow footpath early in the morning, pause to quench their thirst at the aqueduct, and continue upwards for the liturgy beneath the summer sky.
Today, a forest road, branching off near the hollow of Agios Thodoros, makes the chapel accessible by car. Once a year, on the Sunday closest to the May feast day, Saint Konstantinos opens its doors again, and the faithful gather to keep the tradition alive—linking past and present in the shadow of Ardinis.
Agios Athanasios
Saint Athanasios stands guard over the village from the south, built atop a hill at 660 meters in the lower neighborhood of Chomori, known as Englezeika or Kato Mahalas. From this vantage point, one enjoys a panoramic view of the village itself, the towering Ardinis, the rugged Xerovouni, and the fertile valley of Kotsalos. From here, the gaze also reaches the settlement of Agia Triada, while a path descends toward the river, weaving together the sacred and the natural landscape.
Though the precise date of its construction remains unknown, written sources tell us that on June 13th, 1829, the Fathers of nearby monasteries and several prominent figures from the surrounding villages gathered at Saint Athanasios to discuss the educational matters of their time. Thus, the small chapel became not only a place of prayer but also a beacon of collective thought and decision-making.
The first major renovation was carried out in 1961 by the great benefactor Dimitrios Papacharalambous, as recorded on a marble inscription above the entrance. More recently, in 2022, the chapel was lovingly restored once again and reopened for worship thanks to the contributions of fellow villagers Dimitrios I. Zamparas and Christos K. Englezos. The following year, in 2023, a pavilion was built on the threshing floor below the chapel, funded jointly by the neighborhood’s residents and the Cultural Association—offering shade, gathering space, and continuity to a centuries-old tradition of community life.
Agios Fanourios – Agios Charalambos
Perched above the village’s playing field stands the chapel of Saint Fanourios, a votive offering built in the year 2000 by Dimitrios I. Zamparas in memory of his father, Ioannis Zamparas. The land on which it rises had earlier been dedicated by Kostas L. Patouchas to Saint Charalambos, and so the chapel bears the names of both saints, uniting two devotions under a single roof.
It is the newest guardian of Chomori, watching over the western entrance of the village with quiet grace. Each year, the faithful gather here on August 27th, the feast of Saint Fanourios, and again on February 10th, to honor Saint Charalambos—days when the little chapel fills with prayer, light, and the voices of villagers returning to their roots.